| orgaan voor de christelijke gereformeerde kerken | 13-05-2005 |
|
Voorpagina Actueel  Archief Links Mensen in Buitenland Reageren Word Abonnee Donateurs bedankt! |
Kijk, daar ben je … De serie ontmoetingen met kunstenaars bracht me bij Het Erf in Meppel, een woonvoorziening voor gehandicapte mensen. Binnen de muren van Het Erf is een kerk, Het Erfdeel, waar ik een ontmoeting heb met Ineke van Tiel. In één oogopslag is te zien, waarom Ineke mij op locatie uitnodigde: Het kunstwerk “Ken u zelf” is veel te groot om even onder de arm te nemen en elders ten toon te stellen.Het is ook de ruimte van Het Erfdeel geweest, die Ineke tot “Ken u zelf” bracht. Zij omschrijft de ruimte als “helder en sereen”. Het is moeilijk hier die ruimte te beschrijven. Hij komt op mij over als zakelijk en transparant. Er staat eigenlijk niets teveel in deze kerk. Het meubilair is zakelijk modern en de vorm van de kerkzaal rechtlijnig en licht. Ineke noemt de kerk “zakelijkheid ten top”. Voor die ruimte maakte Ineke “Ken u zelf”, een groot kunstwerk (2 meter hoog, 3,5 meter breed), bestaande uit vier panelen met daartussen smalle spiegels. “Groot” is het kunstwerk vooral als je er dicht bij staat. Het overweldigt je op een warme manier. Het is alsof je wordt opgenomen in een paar armen, waar je welkom bent. Maar dat is mijn gevoel erbij als ik met mijn neus bijna op het doek sta en me klein, maar zeker niet nietig voel bij dit werk, dat boven mij uit torent. Kleuren Van een afstand gezien komt het kunstwerk anders over. Ineke legt uit, dat twee dingen belangrijk zijn te weten. Het eerste is, dat Ineke zich een colorist noemt. Dat betekent, dat kleuren in haar werk heel belangrijk zijn. De kleuren spreken, vertellen, zijn de dragers van wat uitgedrukt wordt. “Ken u zelf” is dan ook een prachtige, doordachte kleurencompositie. Op het eerste gezicht lijkt rood te missen, maar als je dichterbij komt zie je een vermoeden van rood in het linker paneel. En dan de panelen. Dat is het tweede, wat ik moet weten. Elk paneel is een element, aansluitend bij hoe men vroeger over de natuur dacht. Vroeger zei men, dat er vier elementen waren in de natuur: Aarde, Vuur, Lucht en Water. Ineke begon dit werk met de verbeelding van het vuur, het tweede paneel. Het vuur, dat vernietigt, maar ook verwarmt en zuivert. “Ken u zelf”. Het is meer dan een element, het kan ook een metafoor worden van wat een mens drijft en verteert. De geest van binnen, die maakt of breekt, zuivert of verteert. De andere panelen volgden. Aarde, Water en Lucht. En in alle panelen zitten alle elementen in lagen over, onder en achter elkaar. Kijk, daar ben je En op het laatst was hij er! Met één penseelstreek kwam hij aan de dag, de figuur in het paneel “Lucht”. “Kijk, daar ben je dan …”, waren de woorden van Ineke. Nog een kleine accentuering en de figuur, die in de panelen zat was aan de dag gekomen. Het ie een figuur, die bij Ineke past. Groot, vooral groot. Meer dan twee meter lang torent hij boven de mens uit. En tot verbazing van Ineke verbindt hij de panelen, de elementen. Alsof hij er al vanaf het vuur in had gezeten. Hij was tot wording gekomen. En in zijn linkerhand droeg hij … Ja, wat? Draagt hij het vuur? Werpt hij het vuur uit over de wereld? Draagt hij het licht? We filosoferen wat over de figuur op het derde paneel. En hier leer ik weer iets over de kunstenares en haar werk. Ineke vindt het niet erg als ik een ander kunstwerk, een andere figuur, een andere betekenis zie. Was het voor haar een ontdekking, het mag het voor mij ook zijn. Het kunstwerk spreekt de kijker als het ware aan. Wie gaat kijken, wie het in zich opneemt krijgt de vraag naar zichzelf gesteld: Ken u zelf. Dat kan heel wat losmaken en ontdekken in de mens. Is ook dat niet één van de elementen van het Pinksterfeest? Losmaken, ontdekken en openbaren? Heeft Ineke dat bedoelt? Er blijkt weinig in bedoeling aanwezig te zijn, maar des te meer in ontdekking. De naam van het werk is dan ook treffend: Ken u zelf. Het is zeer de moeite waard om een tijdlang voor het werk te zitten en het in je op te nemen. Het is alsof die woorden, die Ineke sprak toen de figuur naar voren kwam, opeens ook voor mij gelden: Kijk, daar ben je … Om jou was het te doen. Feest van de Geest. Noordscheschut P. van Dolderen |