Dit jaar bestaat de gemeente van Assen 125 jaar. In 1901 werd zij geïnstitueerd. Zij zette toen de christelijke afgescheiden gemeente van 1835 voort. Vanwege dit jubileum belegde Assen herdenkingsactiviteiten.

 

Sedert 2 april 1835 was er in Assen al een afgescheiden gemeente. Dat was dus één jaar nadat in 1834 in Ulrum de afscheiding van de Nederlandse Hervormde Kerk had plaatsgevonden.

Een halve eeuw later, in 1886, was er opnieuw een beweging uit de vaderlandse kerk opgang gekomen: de doleantie. Dolerenden zijn mensen die treuren over de situatie in de kerk.

In 1892 vond echter een vereniging plaats tussen afgescheiden en dolerende gemeenten. Er was veel wat hen samenbond. Deze vereniging gebeurde onder de bezielende leiding van dr. Abraham Kuyper. Ook de christelijke afgescheiden gemeente van Assen aan de Molenweg ging daarin mee. Zij werd een gereformeerde kerk.

Voortzetting
Drie gemeenten in ons land konden echter niet met deze vereniging meegaan: Noordeloos, Teuge en Zierikzee. Ze hadden grote bezwaren tegen deze vereniging. Ze wilden blijven wat zij van oudsher waren: christelijk gereformeerd. De reden dat zij niet meegingen met de vereniging van 1892, lag in een verschil van visie op de kerk en in bezwaren tegen de opvattingen van Abraham Kuyper over verbond en doop. Eveneens speelde mee dat dr. Kuyper een nogal optimistische visie op de cultuur had. Ten slotte vonden diegenen die niet met de vereniging meegingen, dat de generale synode heerste over plaatselijke gemeenten.

De jaren daarna ontstonden overal voortzettingen van christelijke afgescheiden gemeenten. Deze gemeenten wilden net als de drie eerdergenoemde gemeenten, blijven wat zij waren: christelijk gereformeerd. In Assen gebeurde dat bij de familie Van Dalen.

Zoals gezegd, in maart 1901 werd de Christelijke Gereformeerde Kerk van Assen geïnstitueerd, dus eigenlijk opnieuw geïnstitueerd, omdat zij zich een voortzetting wist van de afgescheiden gemeente ter plaatse.

Enkele jaren daarna begon de gemeente met kerkbouw. Dat gebeurde met vrijmoedigheid. De gemeenteleden bedachten dat zij als afgescheidenen uit de Nederlandse Hervormde Kerk waren gezet en op foute gronden veroordeeld. Daaraan ontleenden zij de vrijmoedigheid om opnieuw te beginnen zoals ook vele anderen in het land dat deden. In 1910 kon de nieuwe kerk aan de Kanaalstraat nr. 37 worden betrokken. De bouw was gerealiseerd door de aannemers Aaldert en Jan van Dalen met behulp van gemeenteleden.

 

Groei

Rond 1900 groeide de bevolking van Assen sterk. Deze groei werd mede gestimuleerd door de aanleg van spoorwegen. Eveneens gaf de realisering van een kazerne voor de Koninklijke Landmacht daaraan een enorme impuls. Overal kwamen mensen vandaan die zich aansloten bij de gemeente. Velen verlangden naar een prediking over Christus zoals de Schrift Hem verkondigt.

De instituering van de christelijke gereformeerde kerk in Assen in 1901 was daarom zowel een gevolg van kerkelijke ontwikkelingen als algemene ontwikkelingen.
In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd het kerkgebouw aan de Kanaalstraat verkocht. De gemeente verkreeg een gebouw dat eerst als synagoge dienst had gedaan. Na een grondige verbouwing werd het gebouw betrokken in 1980: de Bethelkerk aan de Groningerstraat. Er kwam een kerkorgel overeenkomend met het Andreas-Silbermannorgel van Marmoutier. ’s Morgens werden twee diensten gehouden. De gemeente kwam zelf om 9.15 uur bijeen en om 11.00 uur hielden de Nederlands-gereformeerden een dienst. Zo werden ook de middagdiensten verdeeld. Er kwam herkenning en erkenning tot uitdrukking in kanselruil.
Er kwam ook contact met andere kerken. Zo vond er wederzijdse herkenning en erkenning plaats met de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt (GKv). In 2000 ondertekenden de kerken een gemeenschappelijke verklaring van herkenning en erkenning. Sinds april 2022 zijn de middagdiensten van christelijk-gereformeerd Assen en drie Nederlands- gereformeerde kerken (Zuid, West en Marsdijk) gezamenlijk. Doorgaans wordt er dan uit de catechismus gepreekt.
Diensten met belangstellenden waren er al sinds de jaren tachtig. Vanaf 2005 namen de missionaire activiteiten toe. Deze activiteiten mondden uit in de instituering van de missionaire zustergemeente Assen Zoekt op 11 september 2016. Deze gemeente ging samenkomen in De Open Hof. Dit was mede mogelijk door steun van het kerkverband en andere plaatselijke belijdende gemeenten.

Gedenken

Sinds begin 2026 komt de gemeente samen met de voortgezette gereformeerde kerk De Oase. De Bijbel, het Woord van God, staat centraal, zoals tot uitdrukking is gebracht in de belijdenisgeschriften van onze kerken. Voor het gemeentelijk leven geldt wat de apostel Paulus schrijft in zijn brief aan de Efeziërs: ‘Dan zullen we, door ons aan de waarheid te houden en elkaar lief te hebben, samen volledig toegroeien naar Hem die het hoofd is: Christus.’

Het gebed van beide gemeenten is dat zij in deze weg een onderdak kunnen bieden aan jonge gezinnen en anderen die in de gemeente van Christus Zijn stem willen horen. Beide gemeenten willen staan op de grondslag van Schrift en belijdenis, en zich houden aan de kerkorde die geldt in hun kerkverband.

De gemeente van Assen is dankbaar voor het jubileum dat zij dit jaar mag en mocht vieren. Christus heeft ons geleerd dat zijn tegenstander in het geheim onkruid zaait tussen de tarwe. Het is niet zo moeilijk om dit in een terugblik aan te wijzen. Er is onkruid gezaaid. Tegelijkertijd waren er steeds weer gemeenteleden en families die met grote trouw de schouders eronder zetten en de gemeente door onrustige tijden heen hielpen. Niemand zal ons kwalijk nemen dat we hierbij ook de naam noemen van ds. A. Dingemanse die door goed luisteren en soepele leiding heeft bijgedragen aan het herstel en de groei van de gemeente.  

Tegelijkertijd komt bij dit gedenken de vraag naar boven: welke vruchten hebben verkondiging en pastoraat voortgebracht voor de hemel? Het antwoord op die vraag leggen we in de handen van de Koning van de kerk.

Op 15 maart van dit jaar is het jubileum herdacht in een dienst waarin ds. G. Vos, oud-predikant van de gemeente, voorging. Op donderdag 21 mei zijn de replica’s van de glas-in-loodramen uit de synagoge onthuld, dankzij het onderzoek van bouwkundige Koert Wolting. Op zaterdag 4 oktober was er een middag waarin via de beamer foto’s uit de voorbije tijd konden worden bekeken. Ook was er een lezing over het gebouw en een gezamenlijke maaltijd. Aan een publicatie over deze jaren wordt gewerkt.

 

Guus Vos, Assen

 

Ds. G. Vos was van 1998 tot 2004 predikant in Assen. Hij is nu emeritus predikant.