De kerkenraad van Hoogeveen gaat de generale synode vervroegd bijeenroepen. De redenen om dat te doen zijn aangevoerd vanuit drie particuliere synoden. De nood van het kerkverband vraagt erom. Op maandag 28 september a.s. zal een bidstond plaatsvinden in Hoogeveen. Op 29 september zal daar dan ook de generale synode worden geopend en een moderamen worden gekozen.
Over de komende synode hebben deputaten vertegenwoordiging een brief geschreven aan de kerkenraden. Dit deputaatschap bestaat uit ds. J.G. Schenau (Goes, voorzitter), drs. J. Oosterbroek (Hoogeveen, eerste secretaris), ds. J. Nutma (Drachten) en oud. A.S. Bil (Leiden).
Zij schrijven ‘dat de afgevaardigden na de eerste synodale plichtplegingen niet weer huiswaarts gaan, om zich de eerstvolgende maanden vooral bezig te houden met verschillende dossiers in synodale commissies van onderzoek. Daartoe zouden namelijk alle te behandelen stukken (…) al vóór de zomervakantie beschikbaar moeten zijn, en dat is onmogelijk. Bovendien adviseren deputaten de synode gehoor te geven aan een roep die in de kerken veel wordt gehoord om op de synode van Hoogeveen prioriteit te geven aan bespreking en besluitvorming ten aanzien van de situatie in de kerken. Dat is tenslotte ook de reden om de synode vervroegd samen te roepen. In verband met de vervroegde generale synode is een spoedige uiterste datum vereist voor het inzenden van de te agenderen stukken. De kerkenraad van de roepende kerk heeft deze datum gesteld op 17 juli a.s. (…).’ De kerkenraad van Hoogeveen dringt erop aan dat in elk geval ‘op de aangegeven datum de stukken binnen zijn die betrekking hebben op de situatie in het kerkverband, zodat deze beschikbaar zijn als de synode besluit het voorstel van deputaten vertegenwoordiging op dit punt te volgen.’
Zittingsweken
Wat de eerste zittingsweek betreft stellen deputaten vertegenwoordiging voor ‘een proces voor de voortgaande bezinning op de situatie in de kerken overeen te komen. De synode zou in die week kunnen bezien of het wenselijk is een commissie in te stellen die het verdere proces begeleidt.’ Deze commissie zou dan een tweede plenaire zittingsweek (8 t/m 10 december) moeten voorbereiden, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Ook deze tweede zittingsweek is dan geheel gewijd aan de situatie in de kerken. ‘Dat kan onder andere aan de hand van een aantal documenten dat al op de synode van 2024 voorlag, maar toen niet behandeld werd. Op enigerlei wijze dienen dan de vragen rond wezen en grenzen van de kerk en verstaan en gezag van de Schriften aan de orde te komen. Het rapport Zoek eerst het Koninkrijk van God kan daarbij inhoudelijk en qua geestelijke intentie als startpunt dienen. Dit rapport heeft weliswaar geen kerkelijke status, maar is op de synode van 2019-2022 met grote instemming ontvangen.’
Volgens deputaten zou de synode er goed aan doen na deze tweede zittingsweek ook het gesprek te zoeken met vertegenwoordigers van de kerken die zich op initiatief van de kerkenraad van Rijnsburg hebben georganiseerd en uitgesproken.
Voorafgaand aan een derde zittingsweek zou de synode ‘een consultatieronde kunnen houden in de kerken, mogelijk per particuliere synode’. In die week kan de commissie het kerkverband rapporteren vanuit de consultatieronde en de voortzetting van de bezinning organiseren. ‘Op basis van voorstellen vanuit de synode zou de synode dan tot besluitvorming moeten komen over de situatie in het kerkverband.’ Deputaten geven aan dat er perspectief moet zijn op een vierde en mogelijk vijfde zittingsweek, waarin instructies, revisieverzoeken, deputatenrapporten etc. behandeld kunnen worden.
Signalen
Verder schrijven deputaten: ‘Deputaten gaan ervan uit dat kerken die zich als “deelnemer” aan het Rijnsburg-initiatief hebben verbonden, geen afgevaardigden naar de generale synode zullen zenden, aangezien zij zich organiseren richting een eigen synodale structuur en in hun publicaties de legitimiteit van de generale synode van Hoogeveen ontkennen. De beoordeling van hun kerkelijke positie is in eerste instantie aan de classis en in laatste instantie aan de generale synode. Het spijt deputaten diep, dat naar verwachting op broeders uit de 33 kerken van de Rijnsburggroep geen beroep meer kan worden gedaan. Zij zullen node worden gemist. Deputaten zouden erop aan willen dringen dat de synode, ook bij hun verstek, vanwege de diepe verbondenheid die er ook met deze kerken is, met hen rekening zal houden.’
Vanuit de kerken bereiken deputaten signalen van toenemende spanning, of zelfs splitsing in plaatselijke gemeenten. ‘Zonder de plaatselijke omstandigheden te kennen, vervullen deze signalen deputaten met grote bewogenheid. In al hun vergaderingen bidden zij voor de plaatselijke kerken. Dat er de eenheid bewaard mag worden. Dat is altijd een genadegeschenk van God, maar het vraagt ook onze inzet.’
Deputaten roepen voorgangers op dat in de prediking de volheid van God in Christus en door de Geest wordt uitgestald. ‘Dat bindt samen!’ En wat betreft kerkenraden en gemeenten: ‘Investeer in de gemeenschap, waarin het steeds moeilijker wordt elkaar los te laten. Richt u als gemeente ook op hen die buiten staan, dat helpt om door wat “binnen” speelt niet geheel bevangen en verlamd te raken. Verheug u in het goede dat God, ondanks de grote nood en onze schuld, toch geeft. (…) De Geest werkt. Godlof!’
Oproep
Verder roept deze brief kerkenraden op eensgezind te zijn. ‘Dat kan als elke ambtsdrager beseft het geheel van de gemeente te mogen dienen, en samen met zijn medeambtsdragers mag zoeken naar wat de eer van God en het geestelijk welzijn van de gemeente het beste dient. Wat we op een synode van elkaar vragen, geldt ook al in de kerkenraad: liefst nemen we unaniem een besluit, maar als dat niet kan, voegt de minderheid zich bij de meerderheid, zodat men als eenheid de gemeente tegemoet kan treden. Tenzij men met een gewetensbezwaar de kerkelijke weg van revisie en appel zou willen gaan. Daarmee wordt de eensgezindheid niet doorbroken, voor die weg hebben immers alle ambtsdragers getekend. Maar het bewandelen van een individueel spoor, al of niet met medeweten van de kerkenraad, doet zelden goed.’
Deputaten wijzen erop dat het Pinksterfeest is gevierd. ‘Het leven van de eerste christelijke gemeente wordt ons getekend in Handelingen 2. Opmerkelijk dat Lukas verderop steeds weer zo’n gemeenteprofiel geeft. Ook na de eerste verdrukking, na het eerste bedrog, na het eerste interne conflict. Alsof hij wil zeggen: hoe mensen en machten ook tegenwerken, God werkt door. Wij ervaren dat het beste als wij verlangen te beantwoorden aan dat profiel: En zij volhardden in de leer van de apostelen en in de gemeenschap, in het breken van het brood en in de gebeden (…). Laten wij daarnaar verlangen, ons ervoor inzetten en vooral, inderdaad, er volhardend om bidden.’
In een van de bijlagen bij hun brief schrijven deputaten ook dat zij overvallen zijn door het principebesluit van de roepende kerk van Hoogeveen om de ambten open te stellen voor zusters van de gemeente. Zij voelen zich door dat besluit in verlegenheid gebracht, en hebben om een gesprek verzocht met de kerkenraad.
D.J. Steensma, Feanwâlden