Kars Veling is in 2025 op 77-jarige leeftijd overleden. Kort voor zijn overlijden verscheen van zijn hand een boek met herinneringen: Tot hier. Hij stelde zich voor dat hij na zijn overlijden van God zou horen: Oké, tot hier. Veling had daar vrede mee. Deze vrede had hij vanwege de hoop die in hem was. Hoop voor de wereld, voor de kerk, voor de mensen van wie hij hield en ook voor hemzelf.
Dit boek heeft als ondertitel: Filosofische herinneringen, en is vooral lezenswaardig voor diegenen die geïnteresseerd zijn in filosofie, de verhouding tussen geloof en wetenschap, de recente Nederlandse politieke geschiedenis en de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt. Het boek geeft ook hier en daar wijze aanwijzingen over het lezen van de Bijbel. Wetenschappelijke kennis hoeft volgens Veling het geloof in God niet in de weg te staan.
Het boek bevat veel mooie passages. Een van die passages betreft het werk van een bijbelonderzoeker. Veling vergelijkt diens onderzoek met dat van Sherlock Holmes. Holmes was een uitmuntende detective. Als hij in het onderzoek van een bepaalde zaak dingen opmerkte die opmerkelijk waren of elkaar tegenspraken, zocht hij naar een verband. Vaak staan dingen niet direct logisch met elkaar in verband. De relatie tussen oorzaak en gevolg van gebeurtenissen blijft vaak in het duister. Maar ze kunnen wel samen in een verhaal passen. Holmes probeerde zich zo’n verhaal voor te stellen. Vaak kon hij dan zo wat hem was opgevallen met elkaar in verband brengen. Dat mag volgens Veling ook de methode van een bijbelonderzoeker zijn. Bij allerlei bijbelse gegevens die niet meteen duidelijk zijn en elkaar misschien wel tegenspreken, kan hij zich een voorstelling maken, hoe die toch met elkaar in verband kunnen staan. Die verklaring is dan niet logisch dwingend, maar wel waarschijnlijk. Het kan dan de best denkbare verklaring zijn.
Veling is vooral bekend geworden als eerste politieke leider van de ChristenUnie, ontstaan uit het samengaan van GPV en RPF, en was in 2002 lijsttrekker van deze partij bij de toenmalige verkiezingen voor de Tweede Kamer. Deze functie heeft hij overigens maar kort bekleed. Andere functies waren onder andere: wiskundeleraar, docent filosofie aan de Gereformeerde Sociale Academie en de Theologische Universiteit Kampen (Broederweg), buitengewoon hoogleraar aan diezelfde universiteit, lid van de Eerste Kamer namens het GPV, directeur van het Greijdanus College, en na 2002 directeur van het Johan de Witt College en directeur van ProDemos, het instituut dat de Stemwijzer verzorgt en rondleidingen in de Tweede Kamer. Veling was een man met bijzondere gaven, die hij heeft ingezet voor de dienst aan de naaste en de opbouw van het koninkrijk van God. Mooi is dat hij schrijft dat hij het geloof heeft behouden bij alles wat hij heeft meegemaakt. Daar gaat in het bijzonder het laatste hoofdstuk van dit boek over. Het is waardevol als je zo terug mag kijken op je leven, dankbaar voor de inspiratie vanuit medegelovigen en veel anderen. Dankbaar ook voor wat je ouders je hebben gegeven en voor wie zij waren. In zijn laatste levensfase werd Veling getroost door de gedachte dat je God mag aanspreken zoals Job deed. Daarbij werd hij in het bijzonder bepaald door het boek dat Eep Talstra schreef over de Bijbel als biografie van God en mensen (2024). Wat betreft de vraag hoe je hoop mag houden in een wereld die er vaak weinig reden toe geeft, heeft hij veel geleerd van het boek Verrast door hoop (2010), geschreven door de bekende nieuwtestamenticus Tom Wright.
Douwe Steensma, Feanwâlden
N.a.v. Kars Veling, Tot hier. Filosofische herinneringen, Buijten & Schipperheijn: Amsterdam: 2025, 301 p., € 27,90, ISBN 978 94 6369 340 0