‘Mama, mam, er ligt een man op het kerkhof’. ‘Ja, wel meer dan een’, bromde moeder. ‘Ja maar, kijk dan toch, hij ligt daar maar gewoon in zijn slaapzak.’ Langzaam draaide Lies zich om en keek Sanne aan. ‘Je houdt me toch niet voor de gek hé?’ Ze zag aan het gezicht van haar dochter dat het inderdaad geen grapje was en liep op het raam af. Ze keek naar de overkant, daar waar je tussen de hoge haag rondom de begraafplaats en het openstaande hek een stukje van het grafveld kon zien.

Een kromgebogen wat oudere man was druk in de weer een slaapzak op te rollen en nadat hij al zijn spullen bijeengeraapt had liep hij op de uitgang af. Voorzichtig om de hoek kijkend of er niemand aan kwam liep hij de weg op om vervolgens uit het zicht te verdwijnen.

Daar staat ze.
Een haarlok bedekt een gedeelte van haar gezicht. Ze merkt het niet. Haar ogen zijn gesloten.
Haar handen in een teer gebaar gevouwen, alsof ze iets kostbaars vasthoudt.

De dagen zijn kort en de nachten lang. De zon heeft zich al dagen lang verstopt achter een grijze mantel. Advent is begonnen.
In de supermarkten liggen kerststollen en suikerbrood verleidelijk uitgestald.
Kalkoenen hebben zich bij hun lot neergelegd, of hangen naakt aan hun poten in de koelcellen. Nog eenmaal zullen ze op temperatuur komen, om daarna voorgoed te verdwijnen.
In veel kerken worden tijdens de diensten adventskaarsen ontstoken. Er wordt gepreekt over bekende- of minder bekende teksten.
En ik?

In de bijbel komt de dennenboom maar sporadisch voor. Jesaja spreekt ervan in hoofdstuk 60, 13. De dennenboom vormt daar samen met de cipres en de plataan de luister van de Libanon. Ook in Jesaja 41, 19, in de profetie over de verlossing van Israël, komt in de NBV een den voor, maar de HSV vertaalt deze ‘den’ met oliehoudende boom.

Franca Treur pakt je. De manier waarop zij de dingen vertelt, neemt je mee, en je beleeft er ook iets van mee. Het is niet voor niets dat in een bespreking van deze roman in het Reformatorisch Dagblad geschreven wordt dat het leven van Ina, de hoofdpersoon van het boek, ‘uiterst herkenbaar’ is ‘voor alle refomeisjes van haar generatie.’ Dat heeft de uitgever dan ook meteen in een zilverkleurige sticker op de stofomslag geplakt. En dat maakt – misschien ook wel – dat velen het boek gelezen hebben.