“U bent een echte vervangingstheoloog.” Dat voegde iemand mij toe, toen ik zei dat Romei-nen 11:26 – zo zal heel Israël worden behouden – geen belofte is dat we op (korte) termijn een massale bekering van Israël mogen verwachten.

“Waarom denkt u dat ik een aanhanger van de vervangingsleer ben?”, was mijn wedervraag.
“Omdat u Israël het behoud niet gunt, terwijl Paulus daarover in Romeinen 11:26 duidelijk is. U denkt natuurlijk nog altijd dat de kerk in de plaats van Israël is gekomen. Dat aan de Joden de beloften zijn ontnomen. En dat de vloek van het verbond voor de Joden is, en de zegenin-gen van het verbond voor de kerk.”      

Ik vertelde mijn gesprekspartner dat naar mijn overtuiging deze vervangingsleer volstrekt in strijd is met wat in de Bijbel staat. Zo is de brief aan de Romeinen helder over Israël. In hoofdstuk 9:4 staat dat God de Israëlieten tot zijn kinderen heeft aangenomen. God heeft zijn volk volstrekt niet verstoten, zo begint Paulus hoofdstuk 11 en in 11:28-29 laat hij erop volgen dat de Joden wat de verkiezing betreft geliefden zijn vanwege de vaderen, omdat de genadegaven en de roeping van God onberouwelijk zijn. Dit zet een streep door de genoemde vervangingsleer.

{mosimage}Begin dit jaar mocht ik in de CGK van Dronten een verhaal houden over ‘Gemeente en echtscheiding’. In twee artikelen geef ik een bewerkte versie van deze lezing. In het eerste artikel ging het vooral over de plek van de gescheidenen zelf en hun kinderen in de gemeente. In dit tweede artikel komt de vraag aan bod: is de gemeente een veilig vangnet voor gescheiden mensen en hun kinderen?

In het eerste artikel (Als christenen uit elkaar gaan…) over echtscheiding en gemeente heb ik al aandacht gevraagd voor de rol van de gemeente bij huwelijk en echtscheiding. Ik heb allereerst de preventieve zorg benadrukt. Echtparen kunnen in de kerk veel voor elkaar betekenen. Dat geldt in goede en in moeilijke tijden.
Ook gezinnen kunnen veel voor elkaar betekenen. Hierbij komen ook de kinderen in beeld. Ik heb gemerkt dat kinderen niet alleen (vaak) de dupe worden van een echtscheiding, maar ook weinig gerichte pastorale aandacht krijgen. Ook ouders zijn vaak geneigd hun kinderen ‘uit de wind te houden’, ‘want ze hebben het toch al zo moeilijk’. Maar dat laatste zou juist een reden dienen te zijn om extra aandacht aan hen te besteden. Gelukkig gebeurt dat hier en daar ook al. Zo zijn er binnen de CGK Zwolle gespreksgroepen voor kinderen van gescheiden ouders.

{mosimage}In dit artikel gaat het over de middagdienst op zondag. De gemeente komt op zondag tweemaal samen. Dat is onder ons de regel. Voor de hoofddienst van Woord en sacrament. Dat is een plechtige viering. Een echte eredienst. De middagdienst draagt een ander karakter. Daar is aandacht voor de kinderen, gelegenheid voor dialoog met het karakter van het leren, het onderwijzen van de belangrijkste zaken uit de Schrift en belijdenis. Zo is het nu vijf eeuwen sinds de Reformatie.

Er is wel verandering te constateren. Het bijwonen van de middagdienst is minder geworden. Die ontwikkeling heeft verontrustende vormen aangenomen. Kerkenraden breken zich het hoofd er over. Hoe moet het met de middagdienst als er zo weinig zijn? Kunnen we die ontwikkeling keren? Zijn er oplossingen voor? Ik denk van wel. Welke oplossingen zijn er? Ik zie er twee. Allereerst de aandrijving om te gaan. Vervolgens de aantrekking om de middagdienst mee te beleven.

{mosimage}Heel Israël zal behouden worden. Die zin uit Romeinen 11:26 lijkt niet voor tweeërlei uitleg vatbaar. Maar schijn bedreigt. Deze tekst wordt heel verschillend uitgelegd. In dit artikel wordt deze tekst gelezen in het licht van (mijn vorige artikelen over) wat in de hele brief aan de Romeinen over Israël staat.

In aansluiting op vers 25 luidt de hele zin in de NBG: en aldus zal gans Israël behouden worden. De meeste vertalingen beginnen deze zin met: aldus of zo. Andere vertalingen kiezen voor: dan. Zo ook de NBV: Dan zal heel Israël worden gered.
Het Griekse woord heeft beide betekenissen. Afhankelijk van het verband moet worden geko-zen tussen zo of dan.
Een belangrijk argument voor de eerste keus is dat Israël net zo gered wordt als de niet-Joden, door het geloof in Christus. Bij de tweede keus is de voorgaande zin een belangrijk argument. Nadat de volheid van de heidenen zal zijn binnengegaan, zal heel Israël worden behouden. Beide argumenten zijn ontleend aan de context. Uit het vervolg zal blijken dat volgens mij hier moet worden gekozen voor: zo.

{mosimage}Begin dit jaar mocht ik in de CGK van Dronten een verhaal houden over ‘Gemeente en echtscheiding’. In twee artikelen geef ik een bewerkte versie van deze lezing. In het eerste artikel gaat het vooral over de plek van de gescheidenen zelf en hun kinderen in de gemeente. In het tweede komt de vraag aan bod: is de gemeente een veilig vangnet voor gescheiden mensen en hun kinderen?
‘Wat God heeft verbonden, mag een mens niet scheiden.’ Maar wat niet mag, gebeurt toch. Ook in de kerk vinden regelmatig echtscheidingen plaats. Dat heeft grote impact op hun levens. Als er kinderen zijn, zijn deze in echtscheidingssituaties bijzonder kwetsbaar. Scheiding van ouders heeft veel negatieve gevolgen voor de kinderen. Het is daarom van belang de pastorale zorg aan kinderen van gescheiden ouders in de gemeente van Christus vorm te geven. In gesprekken met ambtsdragers en pastorale medewerkers kwam op dit onderwerp een stuk verlegenheid naar voren. Verlegenheid t.a.v. de kinderen bijvoorbeeld. Meestal is de zorg gericht op de ouders en niet op de kinderen. Ook voelen kerkenraden zich soms gedwongen partij te kiezen en uitspraken te doen over gelijk en ongelijk. Er kan ook tucht worden toegepast, mensen worden van het avondmaal afgehouden. Dat kan (!) ook een middel zijn om de eigen onmacht te verbloemen. In elk geval: de kerk heeft een belangrijke pastorale taak in echtscheidingssituaties, naar ouders en kinderen toe.

Commentaar

  • Op weg naar de GS 2024-06-15 10:09:55

    Als dit kerkblad verschenen is, is het bijna zover dat de Generale Synode bijeen komt in...

  • Genoeg is genoeg! 2024-06-02 12:35:18

    Na een verjaardag waarbij de hele familie gezellig langs is gekomen en iedereen gezellig is en...

  • Pinksteren 2024-05-17 18:03:28

    In dit nummer van het Kerkblad wordt speciaal ingegaan op Pinksteren. De uitstorting van de...

  • Wereldverbeteraars 2024-05-03 13:31:31

    Wereldverbeteraars Met zijn boek ‘De meeste mensen deugen’ (2019), heeft Rutger Bregman zijn...